
ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้ประกอบการหลายคนอาจเคยสงสัยว่า ธุรกิจแบบไหนไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือสินค้าที่ขายอยู่ทุกวันนี้ต้องคิด VAT เหมือนกันทั้งหมดหรือไม่ โดยเฉพาะธุรกิจที่มีสินค้าหลายประเภท
ความจริงแล้ว กฎหมายกำหนดให้สินค้าและบริการบางประเภทได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT โดยไม่ต้องเรียกเก็บภาษีจากการขายหรือให้บริการเหล่านั้น แต่การยกเว้นจะขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า ลักษณะบริการ และเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจทุกแห่งในอุตสาหกรรมนั้นจะได้รับยกเว้นภาษีทั้งหมด
ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม คืออะไร?
ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ กิจการที่ขายสินค้าหรือให้บริการบางประเภทซึ่งกฎหมายกำหนดให้ไม่ต้องเสีย VAT ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81
อย่างไรก็ตาม การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม มีอยู่ 2 กรณีที่ผู้ประกอบการควรแยกให้ออก เพราะแม้จะไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเหมือนกัน แต่มีหลักเกณฑ์ต่างกัน
1. การยกเว้น VAT ตามประเภทสินค้าและบริการ
เป็นการยกเว้นตามที่กฎหมายกำหนดไว้โดยเฉพาะ เช่น สินค้าเกษตร หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน หรือบริการทางการแพทย์ที่เข้าเงื่อนไข โดยพิจารณาจากลักษณะของสินค้าและบริการเป็นหลัก
2. การยกเว้น VAT สำหรับธุรกิจขนาดย่อม
เป็นกรณีของผู้ประกอบการที่ขายสินค้าหรือให้บริการซึ่งตามปกติอยู่ในบังคับต้องเสีย VAT แต่มีมูลค่าฐานภาษีไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี จึงได้รับยกเว้นไม่ต้องเสีย VAT
ธุรกิจและสินค้าที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามกฎหมาย มีอะไรบ้าง?
ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 81 กำหนดประเภทสินค้าและบริการที่ได้รับยกเว้น VAT ไว้หลายกลุ่ม โดยสามารถแบ่งให้เข้าใจง่ายตามลักษณะของธุรกิจได้ดังนี้
1. กลุ่มสินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์จากพืช
สินค้าเกษตรเป็นหนึ่งในกลุ่มสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT โดยครอบคลุมพืชผลทางการเกษตรและส่วนต่าง ๆ ของพืช เช่น
- ลำต้น กิ่ง ใบ และเปลือก
- หน่อ ราก เหง้า และดอก
- หัว ฝัก เมล็ด และส่วนอื่น ๆ ของพืช
- วัตถุพลอยได้จากพืช
- ข้าวสารและผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการสีข้าว
สินค้ากลุ่มนี้อาจอยู่ในสภาพสด หรือผ่านกระบวนการรักษาสภาพเพื่อไม่ให้เน่าเสีย เช่น การแช่เย็น แช่แข็ง ทำให้แห้ง บด หรือหั่นเป็นชิ้น ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
2. กลุ่มสัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์
สินค้าจากสัตว์เป็นอีกกลุ่มที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยครอบคลุมทั้งสัตว์ที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่ได้จากสัตว์ เช่น
- สัตว์มีชีวิต เช่น วัว หมู ไก่ และปลา
- เนื้อสัตว์และส่วนต่าง ๆ ของสัตว์
- ไข่
- น้ำนม
- วัตถุพลอยได้จากสัตว์
สินค้าต้องอยู่ในสภาพสด หรือผ่านกระบวนการรักษาสภาพเพื่อป้องกันการเน่าเสียตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด เช่น การแช่เย็น แช่แข็ง ทำให้แห้ง บด หรือหั่นเป็นชิ้น
3. กลุ่มปัจจัยการผลิตทางการเกษตร
นอกจากผลผลิตจากพืชและสัตว์แล้ว กฎหมายยังยกเว้น VAT ให้กับสินค้าบางประเภทที่ใช้เป็นปัจจัยในการทำเกษตรกรรมด้วย ได้แก่
- ปุ๋ย
- ปลาป่นและอาหารสัตว์
- ยาหรือเคมีภัณฑ์ที่ใช้สำหรับพืชหรือสัตว์ เพื่อบำรุงรักษา ป้องกัน ทำลาย หรือกำจัดศัตรูและโรค
4. กลุ่มหนังสือและตำราเรียน
การขายสิ่งพิมพ์บางประเภทได้รับยกเว้น VAT ได้แก่
- หนังสือพิมพ์
- นิตยสาร
- ตำราเรียน
จุดนี้มีเรื่องที่ควรทำความเข้าใจ คือ กฎหมายระบุประเภทสิ่งพิมพ์ที่ได้รับยกเว้นไว้โดยเฉพาะ หากเป็นหนังสือประเภทอื่นหรือสินค้าที่เกี่ยวข้อง ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ให้ชัดเจนก่อน
5. กลุ่มธุรกิจการศึกษา
การให้บริการด้านการศึกษาของสถานศึกษาบางประเภทได้รับยกเว้น VAT โดยครอบคลุมสถานศึกษาที่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย เช่น
- สถานศึกษาของทางราชการ
- สถานศึกษาตามกฎหมายว่าด้วยสถาบันอุดมศึกษาเอกชน
- โรงเรียนเอกชนตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรียนเอกชน
6. กลุ่มงานศิลปะและวัฒนธรรม
การให้บริการที่เป็นงานทางศิลปะและวัฒนธรรมในบางสาขาได้รับยกเว้น VAT เช่นกัน แต่ต้องเป็นบริการที่อยู่ในสาขาและลักษณะการประกอบกิจการตามที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี
7. กลุ่มวิชาชีพอิสระและบริการทางวิชาการ
บริการจากผู้ประกอบวิชาชีพบางประเภทได้รับยกเว้น VAT ตามกฎหมาย โดยมีตัวอย่างได้แก่
- การให้บริการประกอบโรคศิลปะ
- การให้บริการสอบบัญชี
- การให้บริการว่าความ
- การประกอบวิชาชีพอิสระอื่นที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี โดยต้องเป็นวิชาชีพที่มีกฎหมายควบคุม
- การให้บริการวิจัยหรือบริการทางวิชาการในสาขาและลักษณะกิจการที่กำหนด
8. กลุ่มสถานพยาบาลและบริการรักษาพยาบาล
การให้บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาลเป็นอีกหนึ่งประเภทที่ได้รับยกเว้น VAT ตัวอย่างเช่น
- โรงพยาบาลที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมาย
- สถานพยาบาลที่ดำเนินกิจการตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
9. กลุ่มบริการห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ และสวนสัตว์
บริการจากสถานที่ให้ความรู้และแหล่งเรียนรู้บางประเภทได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ได้แก่
- การให้บริการห้องสมุด
- การให้บริการพิพิธภัณฑ์
- การให้บริการสวนสัตว์
ตัวอย่างเช่น การให้บริการห้องสมุดที่เปิดให้ประชาชนเข้าใช้บริการ หรือการให้บริการเข้าชมพิพิธภัณฑ์และสวนสัตว์ตามลักษณะกิจการที่กฎหมายกำหนด
10. กลุ่มบริการตามสัญญาจ้างแรงงานและกิจกรรมกีฬา
การให้บริการตามสัญญาจ้างแรงงานได้รับยกเว้น VAT โดยมีลักษณะสำคัญคือเป็นการทำงานภายใต้ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ไม่ใช่การรับจ้างให้บริการในรูปแบบธุรกิจทั่วไป
ตัวอย่างเช่น พนักงานที่ทำงานให้บริษัทตามสัญญาจ้างแรงงานและได้รับค่าจ้างเป็นเงินเดือน ซึ่งแตกต่างจากผู้รับเหมาหรือผู้ให้บริการอิสระที่รับงานตามข้อตกลงทางธุรกิจ
นอกจากนี้ การให้บริการจัดแข่งขันกีฬาสมัครเล่นก็เป็นอีกประเภทหนึ่งที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 เช่นกัน
11. กลุ่มบริการของนักแสดงสาธารณะ
การให้บริการของนักแสดงสาธารณะได้รับยกเว้น VAT เฉพาะบริการในสาขาและลักษณะการประกอบกิจการที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนด
12. กลุ่มบริการขนส่ง
บริการขนส่งที่ได้รับยกเว้น VAT ตามกฎหมายแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่
- การให้บริการขนส่งภายในราชอาณาจักร
- การให้บริการขนส่งระหว่างประเทศที่ไม่ได้ดำเนินการโดยอากาศยานหรือเรือเดินทะเล
ตัวอย่างเช่น ผู้ให้บริการขนส่งผู้โดยสารในประเทศ หรือผู้ประกอบการขนส่งสินค้าภายในประเทศที่ให้บริการตามลักษณะที่กฎหมายกำหนด
13. กลุ่มบริการเช่าอสังหาริมทรัพย์
การให้บริการเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 โดยตัวอย่างที่พบได้ทั่วไป ได้แก่
- การให้เช่าบ้าน
- การให้เช่าอาคาร
- การให้เช่าที่ดิน
แต่มีจุดที่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ควรระวัง คือ การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์กับการให้บริการอื่นที่เกี่ยวข้องอาจมีหลักเกณฑ์ VAT แตกต่างกัน เช่น การให้บริการอำนวยความสะดวกหรือบริการเสริมที่คิดค่าบริการแยกจากค่าเช่า ดังนั้น หากธุรกิจมีทั้งรายได้จากค่าเช่าและรายได้จากบริการอื่น ควรแยกรายการให้ชัดเจนก่อนพิจารณาภาษี
14. กลุ่มบริการของหน่วยงานรัฐและกิจการเพื่อสาธารณประโยชน์
กฎหมายยังยกเว้น VAT สำหรับการขายสินค้าหรือให้บริการบางประเภทของหน่วยงานภาครัฐและกิจการเพื่อประโยชน์สาธารณะ ได้แก่
- การให้บริการของราชการส่วนท้องถิ่น โดยไม่รวมบริการที่เป็นการพาณิชย์หรือการหารายได้หรือผลประโยชน์
- การขายสินค้าหรือให้บริการของกระทรวง ทบวง กรม ซึ่งส่งรายรับทั้งหมดให้รัฐโดยไม่หักรายจ่าย
- การขายสินค้าหรือให้บริการเพื่อประโยชน์แก่ศาสนาหรือการสาธารณกุศลภายในประเทศ โดยไม่นำผลกำไรไปจ่ายในทางอื่น
- การขายสินค้าหรือให้บริการประเภทอื่นตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา
ตัวอย่างธุรกิจที่มีทั้งสินค้าได้รับยกเว้น VAT และสินค้าที่ต้องเสีย VAT
เรื่องที่ผู้ประกอบการควรทำความเข้าใจคือ ร้านค้าหนึ่งแห่งสามารถขายสินค้าหลายประเภทที่มีสถานะทางภาษีต่างกันได้ ไม่จำเป็นว่าสินค้าทุกชิ้นในร้านจะได้รับยกเว้น VAT หรือจำเป็นต้องเสีย VAT เหมือนกันทั้งหมด ตัวอย่างที่เห็นได้บ่อย เช่น
ร้านหนังสือที่ขายหนังสือและเครื่องเขียน
สมมติว่ามีร้านหนังสือแห่งหนึ่ง จำหน่ายทั้งหนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน และเครื่องเขียน เช่น ปากกา ดินสอ ยางลบ และอุปกรณ์สำนักงาน ในกรณีนี้ สินค้าแต่ละกลุ่มมีหลักเกณฑ์ VAT แตกต่างกัน
- หนังสือพิมพ์ นิตยสาร และตำราเรียน: ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 หากเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
- เครื่องเขียน: โดยทั่วไปเป็นสินค้าที่ต้องเสีย VAT ตามหลักเกณฑ์ปกติ
ซูเปอร์มาร์เก็ตที่ขายทั้งของสดและสินค้าอุปโภคบริโภค
อีกตัวอย่างที่เห็นภาพง่ายคือซูเปอร์มาร์เก็ต ซึ่งมีสินค้าหลากหลายประเภทอยู่ภายในร้านเดียวกัน ตั้งแต่ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ ไปจนถึงขนมและของใช้ในบ้าน สินค้าแต่ละกลุ่มอาจมีสถานะ VAT แตกต่างกัน เช่น
- ผักและผลไม้สด: อาจได้รับยกเว้น VAT หากเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย
- เนื้อสัตว์ ไข่ และน้ำนม: อาจได้รับยกเว้น VAT หากอยู่ในสภาพและผ่านกระบวนการตามที่กฎหมายกำหนด
- ขนมขบเคี้ยวและอาหารแปรรูปบางประเภท: อาจต้องเสีย VAT ตามหลักเกณฑ์ทั่วไป
- ของใช้ในบ้านและสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป: โดยทั่วไปอยู่ในกลุ่มสินค้าที่ต้องเสีย VAT
ธุรกิจที่มีทั้งบริการที่ได้รับยกเว้นและบริการที่ต้องเสีย VAT
กรณีนี้พบได้ในธุรกิจบริการที่มีรายได้หลายรูปแบบ เช่น บริการสอบบัญชีตามขอบเขตวิชาชีพได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 แต่หากมีการให้บริการอื่นเพิ่มเติม เช่น บริการที่ปรึกษาทางธุรกิจหรือบริการด้านการจัดการ ซึ่งไม่เข้าข่ายข้อยกเว้น ก็ต้องพิจารณา VAT ตามลักษณะบริการนั้น ๆ
หากมีทั้งรายได้ที่ยกเว้น VAT และรายได้ที่ต้องเสีย VAT ต้องจัดการบัญชีอย่างไร?
1. แยกรายได้ตามประเภทสินค้าและบริการ
ควรแยกรายได้จากรายการที่ได้รับยกเว้น VAT ออกจากรายการที่ต้องเสีย VAT เช่น ร้านหนังสือควรแยกยอดขายตำราเรียนออกจากยอดขายเครื่องเขียน เพื่อให้ทราบว่ารายได้ส่วนใดอยู่ในบังคับต้องเสียภาษี
2. ตรวจสอบการออกเอกสารขายให้ถูกต้อง
เมื่อมีทั้งสินค้าที่ได้รับยกเว้นและสินค้าที่ต้องเสีย VAT ควรแยกรายการในเอกสารขายให้ชัดเจน โดยรายการที่ต้องเสีย VAT ต้องคำนวณภาษีและออกใบกำกับภาษีตามหลักเกณฑ์ ส่วนรายการที่ได้รับยกเว้นต้องแสดงข้อมูลให้ตรงกับสถานะทางภาษีของสินค้า
3. จัดเก็บเอกสารซื้อและขายให้ครบถ้วน
ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี และเอกสารที่เกี่ยวข้องควรจัดเก็บอย่างเป็นระบบ เพื่อใช้ตรวจสอบรายได้ ค่าใช้จ่าย และภาษีซื้อในแต่ละเดือน
4. ตรวจสอบภาษีซื้อก่อนนำไปใช้เป็นเครดิตภาษี
หากธุรกิจมีทั้งรายได้ที่ต้องเสีย VAT และรายได้ที่ได้รับยกเว้น VAT ต้องพิจารณาว่าภาษีซื้อที่เกิดขึ้นเกี่ยวข้องกับกิจการประเภทใด
- ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องกับกิจการที่ต้องเสีย VAT โดยทั่วไปสามารถนำมาพิจารณาหักออกจากภาษีขายได้ หากเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย
- ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องกับกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT โดยทั่วไปไม่สามารถนำมาหักเป็นเครดิตภาษีซื้อได้
- หากเป็นภาษีซื้อที่ใช้ร่วมกันระหว่างกิจการทั้งสองประเภท อาจต้องคำนวณเฉลี่ยภาษีซื้อตามหลักเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด
5. ติดตามรายรับจากกิจการที่ต้องเสีย VAT
ควรตรวจสอบรายรับจากกิจการที่อยู่ในบังคับต้องเสีย VAT อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ทราบว่าถึงเกณฑ์ 1.8 ล้านบาทต่อปีหรือยัง และสามารถดำเนินการจดทะเบียน VAT ได้ทันตามกำหนด
การจัดทำบัญชีแยกประเภทอย่างเหมาะสมจะช่วยให้ผู้ประกอบการเห็นภาพรายได้ของธุรกิจชัดเจนขึ้น ลดความผิดพลาดในการคำนวณภาษี และเตรียมเอกสารสำหรับการยื่นแบบได้ง่ายกว่าเดิม
ให้ AM Group ช่วยดูแลบัญชีและภาษีของธุรกิจ
AM Group ให้บริการด้านบัญชีและภาษีสำหรับผู้ประกอบการ โดยมีบริการที่เกี่ยวข้อง เช่น
- บริการรับทำบัญชี: ช่วยจัดทำบัญชีและบันทึกรายการทางการเงินของธุรกิจอย่างเป็นระบบ
- บริการยื่นแบบภาษี: ดูแลการจัดเตรียมข้อมูลและยื่นแบบภาษีตามหน้าที่ของกิจการ
- บริการให้คำปรึกษาด้านบัญชีและภาษี: ช่วยตรวจสอบและทำความเข้าใจหลักเกณฑ์ภาษีที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจ
- บริการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม: ให้คำแนะนำและดูแลเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการจดทะเบียน VAT
หากธุรกิจของคุณมีรายได้หลายประเภท หรือยังไม่แน่ใจว่าสินค้าและบริการที่จำหน่ายอยู่ต้องเสีย VAT หรือไม่ สามารถ ติดต่อ AM Group เพื่อช่วยตรวจสอบแนวทางการจัดการบัญชีและภาษีให้เหมาะสมกับลักษณะกิจการได้ ปรึกษาได้ที่ LINE OA @amgroup หรือ โทร 083-429-6854
สรุป ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มมีอะไรบ้าง?
ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มมีหลายประเภท สิ่งที่ผู้ประกอบการควรจำไว้คือ การยกเว้น VAT พิจารณาตามประเภทสินค้าและบริการ ร้านค้าหนึ่งแห่งจึงอาจมีทั้งรายการที่ได้รับยกเว้น VAT และรายการที่ต้องเสีย VAT อยู่ด้วยกันได้
หากไม่แน่ใจว่าธุรกิจของตัวเองเข้าข่ายได้รับยกเว้น VAT หรือจำเป็นต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ควรตรวจสอบประเภทสินค้าและบริการ รวมถึงรายได้ของกิจการให้ชัดเจน หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านบัญชีและภาษีเพื่อช่วยวางแนวทางให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น
FAQ
ธุรกิจยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มมีอะไรบ้าง?
ธุรกิจและสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 มีหลายประเภท เช่น
- สินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์จากพืช
- สัตว์และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่เข้าเงื่อนไข
- ปุ๋ย ปลาป่น อาหารสัตว์ และยาหรือเคมีภัณฑ์ทางการเกษตร
- หนังสือพิมพ์ นิตยสาร และตำราเรียน
- บริการด้านการศึกษาและการรักษาพยาบาลตามเงื่อนไข
- บริการสอบบัญชีและว่าความ
- บริการห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ และสวนสัตว์
- บริการขนส่งและเช่าอสังหาริมทรัพย์ตามที่กฎหมายกำหนด
ธุรกิจที่ได้รับยกเว้น VAT ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไหม?
หากเป็นกิจการที่ขายสินค้าและให้บริการที่ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81 โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องจดทะเบียน VAT สำหรับกิจการนั้น แต่หากมีรายได้จากสินค้าและบริการประเภทอื่นที่ต้องเสีย VAT ต้องพิจารณารายรับจากกิจการส่วนนั้นตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด
หากร้านค้าขายทั้งสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT และสินค้าที่ต้องเสีย VAT ต้องคิดภาษีอย่างไร?
ร้านค้าต้องแยกประเภทสินค้าให้ชัดเจน โดยสินค้าที่ได้รับยกเว้น VAT ไม่ต้องเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนสินค้าที่อยู่ในบังคับต้องเสีย VAT ต้องคำนวณภาษีตามอัตราที่กำหนด หากเป็นผู้ประกอบการจดทะเบียน VAT ควรแยกรายการขายและเอกสารภาษีให้ถูกต้องด้วย
ธุรกิจที่มีรายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ถือเป็นธุรกิจยกเว้น VAT หรือไม่?
ธุรกิจที่มีมูลค่าฐานภาษีไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีอาจได้รับยกเว้นไม่ต้องเสีย VAT แต่เป็นการยกเว้นสำหรับกิจการขนาดย่อม ไม่ใช่การยกเว้นตามประเภทสินค้าและบริการ