จดทะเบียนพาณิชย์ จดบริษัท และจด VAT ต่างกันอย่างไร? เมื่อเริ่มทำธุรกิจทั้งที นอกจากคิดเรื่องขายอะไร ขายให้ใคร และจะหาลูกค้าจากไหนแล้ว ยังมีอีกเรื่องที่เจ้าของธุรกิจมือใหม่มักสับสน นั่นคือต้องจดทะเบียนอะไรบ้าง?

พอเริ่มหาข้อมูลก็จะเจอทั้ง จดทะเบียนพาณิชย์ จดบริษัท และจด VAT จนบางคนเข้าใจว่าเป็นเรื่องเดียวกัน หรือเป็นขั้นตอนที่ต้องทำต่อกัน เช่น จดทะเบียนพาณิชย์ก่อน แล้วค่อยจดบริษัท และสุดท้ายค่อยจด VAT แต่จริง ๆ แล้วทั้ง 3 อย่างนี้ เป็นคนละเรื่องกัน และไม่ได้หมายความว่าทุกธุรกิจจะต้องจดครบทั้งหมด

จดทะเบียนพาณิชย์ คืออะไร?

การจดทะเบียนพาณิชย์เป็นการจดทะเบียนเกี่ยวกับ การประกอบพาณิชยกิจ ตามประเภทและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด จุดประสงค์คือให้ข้อมูลการประกอบพาณิชยกิจของผู้ประกอบการอยู่ในระบบทะเบียนพาณิชย์ 

ผู้ที่อยู่ในกลุ่มที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ได้แก่ 

• บุคคลธรรมดา 
• ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
• ห้างหุ้นส่วนจำกัด
• บริษัทจำกัด/บริษัทมหาชน

เมื่อประกอบกิจการพิเศษที่มีการรระบุไว้

ประเภทธุรกิจใดบ้างที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์

• ซื้อขายสินค้าหรือบริการ โดยวิธีการใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ ผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
• ผลิตและจำหน่ายสินค้า/ตัวแทนจำหน่ายสินค้า
• โรงสีขาว/โรงเลื่อย 
• ขายอัญมณี
• ร้านอินเทอร์เน็ต ร้านเกมส์
• โรงแรม/ธนาคาร/โรงรับจํานํา
• ขายทอดตลาด รับซื้อขายที่ดิน
• ให้กู้ยืมเงิน แลกเปลี่ยนซื้อขายเงินตรา ซื้อขายตั๋วเงิน
• ขาย/ให้เช่า/ผลิต/รับจ้างผลิต ซีดี ดีวีดี ที่เกี่ยวกับการบันเทิง
• ค้างาช้าง
• ร้านคาราโอเกะ ตู้เพลง 
• ขนส่งผู้โดยสาร โดยรถประจำทาง

กลุ่มกิจการและบุคคลที่ได้รับการยกเว้น

• การขายสินค้าแบบเคลื่อนที่หรือตั้งแผงลอยชั่วคราว
• กิจการที่ทำขึ้นเพื่อศาสนาหรือการกุศลโดยเฉพาะ
• กิจการของรัฐบาล กิจการของกระทรวง ทบวง หรือกรม
• นิติบุคคลตามกฎหมายที่ไม่ได้ประกอบกิจการตามที่ระบุ
• มูลนิธิ สมาคม และสหกรณ์ 
• กลุ่มเกษตรกรตาม ปว. 141

จดบริษัท คืออะไร?

การจดบริษัท คือการจัดตั้งบริษัทจำกัดขึ้นมาให้มีสถานะเป็นนิติบุคคลแยกจากผู้ถือหุ้น ธุรกิจจึงมีโครงสร้างที่ชัดเจนขึ้น ทั้งในเรื่องผู้ถือหุ้น กรรมการ และการดำเนินงานของบริษัท

พูดง่าย ๆ คือ จากเดิมที่ทำธุรกิจในชื่อของตัวเอง ก็เปลี่ยนมาเป็นการดำเนินธุรกิจในชื่อบริษัทที่จดทะเบียนอย่างถูกต้อง

จดบริษัทเหมาะกับใคร?

การจดบริษัทอาจเหมาะกับผู้ประกอบการที่ต้องการวางโครงสร้างธุรกิจให้ชัดเจนขึ้น เช่น

• มีผู้ร่วมลงทุนหรือผู้ถือหุ้นหลายคน
• ต้องการแยกโครงสร้างธุรกิจออกจากการดำเนินงานในนามบุคคล
• มีแผนขยายกิจการในอนาคต
• ต้องการกำหนดบทบาทของผู้ถือหุ้นและกรรมการอย่างชัดเจน
• มีแผนทำธุรกิจกับคู่ค้าหรือองค์กรที่ต้องการทำสัญญากับนิติบุคคล

แต่ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจลักษณะเหล่านี้ต้องจดบริษัททุกกรณี เพราะการเลือกโครงสร้างธุรกิจควรดูทั้งรูปแบบกิจการ จำนวนผู้ร่วมลงทุน แผนการเติบโต และภาระด้านบัญชีและภาษีที่จะตามมาด้วย

จด VAT คืออะไร?

VAT หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นอีกเรื่องหนึ่ง เพราะไม่ได้เกี่ยวกับการตั้งบริษัทหรือการจดทะเบียนพาณิชย์โดยตรง แต่เป็นเรื่องของภาษี  โดยเป็นภาษีที่เกี่ยวข้องกับการขายสินค้าและการให้บริการ 

ดังนั้น ต่อให้ทำธุรกิจในชื่อบุคคลธรรมดา ก็อาจมีเรื่อง VAT เข้ามาเกี่ยวข้องได้หากเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ในทางกลับกัน การจดบริษัทก็ไม่ได้แปลว่าจะต้องจด VAT ทันที เพราะต้องพิจารณาจากประเภทกิจการและรายรับด้วย

รายได้เท่าไรถึงต้องจด VAT?

หากมีรายรับจากกิจการที่อยู่ในบังคับ VAT เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี มีหน้าที่จดทะเบียน VAT โดยต้องยื่นคำขอภายใน 30 วันนับแต่วันที่มีรายรับเกินเกณฑ์

จดทะเบียนพาณิชย์ จดบริษัท และจด VAT ต่างกันอย่างไร?

หัวข้อ	จดทะเบียนพาณิชย์	จดบริษัท	จด VAT
ความเกี่ยวข้อง	การประกอบพาณิชยกิจ	การจัดตั้งนิติบุคคล	ภาษีมูลค่าเพิ่ม
หน่วยงานหลัก	กรมพัฒนาธุรกิจการค้า/หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง	กรมพัฒนาธุรกิจการค้า	กรมสรรพากร
ผู้ประกอบการ	บุคคล/กิจการตามหลักเกณฑ์	ผู้ถือหุ้นจัดตั้งบริษัท	ผู้ประกอบการที่เข้าเกณฑ์
จุดประสงค์	จดทะเบียนการประกอบพาณิชยกิจ	จัดตั้งนิติบุคคล	เข้าสู่ระบบ VAT

แล้วธุรกิจของคุณต้องจดอะไรบ้าง?

ขายของในชื่อบุคคลธรรมดา

หากเริ่มขายสินค้าในนามบุคคลธรรมดา สิ่งแรกที่ควรตรวจสอบคือกิจการเข้าข่ายพาณิชยกิจที่ต้องจดทะเบียนพาณิชย์หรือไม่

จากนั้นจึงพิจารณาเรื่องภาษีเงินได้ และหากมีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในบังคับ VAT ก็ต้องติดตามเกณฑ์ VAT แยกต่างหาก

เปิดร้านและมีหน้าร้าน

ควรดูว่าผู้ประกอบการเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล และร้านประกอบพาณิชยกิจประเภทใด

หากเป็นบุคคลธรรมดาและกิจการเข้าหลักเกณฑ์ตามประกาศทะเบียนพาณิชย์ ก็ต้องดำเนินการจดทะเบียนตามที่กำหนด ขณะเดียวกันควรพิจารณาภาษีที่เกี่ยวข้องกับรายได้ของกิจการด้วย

ขายของออนไลน์

การซื้อขายสินค้าหรือบริการผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเป็นหนึ่งในประเภทพาณิชยกิจที่อยู่ในหลักเกณฑ์ และผู้ที่มีหน้าที่จดทะเบียนพาณิชย์ต้องเป็นผู้ประกอบการในกลุ่มที่กฎหมายกำหนด 

มีรายได้เกินเกณฑ์ VAT

กรณีนี้ต้องแยกเรื่อง VAT ออกจากทะเบียนพาณิชย์ให้ชัดเจน หากเป็นกิจการที่อยู่ในบังคับ และมีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการเป็นปกติธุระเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี จะมีหน้าที่จดทะเบียน VAT ภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด

ดังนั้น ต่อให้กิจการจดทะเบียนพาณิชย์ไว้แล้ว ก็ยังต้องตรวจสอบหน้าที่ VAT แยกต่างหาก

ต้องการขยายธุรกิจและมีหุ้นส่วน

ถ้าเริ่มมีผู้ร่วมลงทุนหลายคน มีแผนขยายกิจการ หรืออยากกำหนดโครงสร้างผู้ถือหุ้นและกรรมการอย่างชัดเจน การจัดตั้งบริษัทอาจเป็นทางเลือกที่ควรนำมาพิจารณา

แต่การเลือกจดบริษัทไม่ได้หมายความว่าธุรกิจจะไม่ต้องจัดการเรื่องภาษี เพราะบริษัทก็ยังมีหน้าที่ด้านบัญชีและภาษีตามสถานะของนิติบุคคล รวมถึงต้องพิจารณา VAT หากกิจการเข้าเงื่อนไข

จดทะเบียนพาณิชย์ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง?

• แบบ ทพ. ให้กู้ยืมเงิน
• สำเนาบัตรประจำตัวของผู้ประกอบพาณิชยกิจ (กรณีมอบอำนาจให้จดทะเบียน) 
• กรณีผู้ประกอบพาณิชยกิจเป็นเจ้าบ้านให้แสดงทะเบียนบ้าน ต่อหน้านายทะเบียน เว้นแต่มิได้เป็นเจ้าบ้านต้องแนบเอกสาร เพิ่มเติม ดังนี้ 

(1) หนังสือให้ความยินยอมใช้สถานที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่และเอกสารสิทธิ ของผู้ให้ความยินยอม หรือ 

(2) สำเนาสัญญาเช่าสถานที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่และเอกสารสิทธิของผู้ให้เช่า 

• แผนที่แสดงสถานที่ ซึ่งใช้ประกอบพาณิชยกิจและ สถานที่สำคัญบริเวณใกล้เคียงโดยสังเขป
• หนังสือมอบอำนาจ (ถ้ามี) 

กรณีห้างหุ้นส่วนสามัญแนบหนังสือหรือสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนสามัญ, นิติบุคคลแนบหนังสือรับรอง 

โดยจดทะเบียนเปลี่ยนแปลง/เลิก ดูรายละเอียดและ download เอกสารได้ที่ dbdregcom.dbd.go.th  

จดบริษัทต้องทำอย่างไร จดออนไลน์ได้หรือไม่?

การจดทะเบียนบริษัทสามารถทำผ่านระบบออนไลน์ได้ผ่านระบบของ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า  

ขั้นตอนการจดทะเบียนบริษัทออนไลน์คือ

1. สมัครสมาชิกและยืนยันตัวตน: เข้าเว็บไซต์ DBD Biz Regist และใช้แอปพลิเคชัน ThaiD เพื่อยืนยันตัวตนและลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์
2. จองชื่อบริษัท: ตรวจสอบและจองชื่อนิติบุคคล โดยเตรียมชื่อสำรองไว้ด้วย
3. กรอกข้อมูลและแนบเอกสาร: กรอกข้อมูลหนังสือบริคณห์สนธิ ทุนจดทะเบียน (ปัจจุบันกฎหมายใหม่ใช้ผู้เริ่มก่อการเพียง 2 คนขึ้นไป) และรายชื่อผู้ถือหุ้น
4. ลงนามอิเล็กทรอนิกส์: ให้ผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดตรวจสอบและลงลายมือชื่อในระบบดิจิทัล
5. ชำระค่าธรรมเนียม: จ่ายเงินผ่านระบบออนไลน์
6. รับเอกสารสำคัญ: ดาวน์โหลดหนังสือรับรองและเอกสารทางกฎหมายได้ทันทีหลังระบบอนุมัติ

AM Group ช่วยดูแลเรื่องจดทะเบียนและบัญชีสำหรับธุรกิจ

AM Group สามารถช่วยดูแลในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเริ่มต้นและบริหารงานด้านบัญชีและภาษี เช่น

• ให้คำปรึกษาการเริ่มต้นธุรกิจ
• จดทะเบียนบริษัท
• จดทะเบียน VAT
• ให้คำปรึกษาด้านบัญชี
• จัดทำบัญชีรายเดือน
• ยื่นภาษี
• ปิดงบการเงิน
• ให้คำปรึกษาด้านภาษี

หากยังไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณควรจดทะเบียนแบบไหน หรือมีหน้าที่ด้านภาษีอะไรบ้าง
สามารถ ปรึกษาเรา เพื่อช่วยให้เห็นภาพทั้งเรื่องโครงสร้างธุรกิจ บัญชี และภาษีได้ชัดขึ้น ปรึกษาได้ที่ LINE OA @amgroup หรือ โทร 083-429-6854 

สรุป จดทะเบียนพาณิชย์ จดบริษัท และจด VAT ต่างกันอย่างไร?

จดทะเบียนพาณิชย์เป็นเรื่องของการประกอบพาณิชยกิจ จดบริษัทเป็นการจัดตั้งนิติบุคคล ส่วนจด VAT เป็นเรื่องของภาษีมูลค่าเพิ่ม ทั้ง 3 อย่างจึงไม่ใช่สิ่งเดียวกันและไม่ได้จำเป็นต้องจดพร้อมกันทุกธุรกิจ 

ดังนั้น ก่อนจะตัดสินใจว่าต้องจดอะไร ลองพิจารณาก่อนว่าธุรกิจของเราดำเนินงานในรูปแบบไหน ประกอบกิจการอะไร และมีรายรับหรือแผนธุรกิจอย่างไร เพราะข้อมูลเหล่านี้ต่างหากที่จะช่วยบอกว่าธุรกิจมีหน้าที่ต้องจัดการเรื่องทะเบียนและภาษีอะไรบ้าง

FAQ จดทะเบียนพาณิชย์

1. จดทะเบียนพาณิชย์คืออะไร?

จดทะเบียนพาณิชย์คือการจดทะเบียนเกี่ยวกับการประกอบพาณิชยกิจตามประเภทและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด 

2. จดทะเบียนพาณิชย์กับจดบริษัทเหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกัน การจดทะเบียนพาณิชย์เกี่ยวกับการประกอบพาณิชยกิจ ส่วนการจดบริษัทเป็นการจัดตั้งนิติบุคคล ทั้งสองอย่างจึงมีวัตถุประสงค์และหน้าที่แตกต่างกัน

3. จดทะเบียนพาณิชย์แล้วต้องจด VAT ด้วยไหม?

การจดทะเบียนพาณิชย์ไม่ได้ทำให้เกิดภาระด้าน VAT โดยอัตโนมัติ ต้องพิจารณาประเภทกิจการ ฐานภาษี และเงื่อนไขของกรมสรรพากรแยกต่างหาก

4. จดบริษัทออนไลน์ได้หรือไม่?

กรมพัฒนาธุรกิจการค้ามีระบบ DBD Biz Regist สำหรับจดทะเบียนนิติบุคคลออนไลน์ โดยรองรับการยื่นคำขอและขั้นตอนที่เกี่ยวข้องผ่านระบบ แต่รายละเอียดของกระบวนการอาจมีขั้นตอนด้านเอกสารหรือลายมือชื่อที่ต้องดำเนินการตามกรณี

5. เริ่มธุรกิจใหม่ควรจดทะเบียนพาณิชย์หรือจดบริษัทก่อน?

ควรเริ่มจากการดูว่าต้องการดำเนินธุรกิจในชื่อบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล ประเภทธุรกิจเป็นอย่างไร มีผู้ร่วมลงทุนหรือไม่ และมีแผนธุรกิจอย่างไร จากนั้นจึงตรวจสอบหน้าที่เรื่องทะเบียนและภาษีที่เกี่ยวข้อง